امت‌هاى سلف است و هيچ مساسى با ما نحن فيه كه در ثبوت و نفى عقاب اخروى است ، ندارد . نكته : اين بيان شيخ نيز قابل خدشه و مناقشه است و پاسخ به آن همان است كه به بيان قبلى شيخ در آيهء سوم داديم . ثانيا : به فرض تعميم و عدم اختصاصش به امم گذشته ، دلالتش بر مطلوب اضعف از دلالت آيهء قبلى است ، چرا كه در آيهء قبل سخن از بلا و عذاب دنيوى بود ولى گفته شده به درد ما نحن فيه نمىخورد . لكن در اين آيه : 1 - صحبت از مجرد خذلان و به خود واگذاردن است . 2 - خذلان و به خود واگذاردن متوقف بر بيان شده است يعنى : پس از بيان احكام اگر مخالفت كردند آنها را دچار خذلان و سلب توفيق مىكند . توقف داشتن عذاب دنيوى بر بيان ، ارتباطى به موقوف بودن عذاب اخروى برآن ندارد . ( * ) آيا اين پاسخ شيخ قابل مناقشه و اشكال نمىباشد ؟ چرا قابل اشكال است و خود ايشان نيز با عبارت ( اللهم بالفحوى ) آن را رد كرده و قائل به دلالت آيهء مزبور بر برائت در شبهات بدويه مىشود . ( * ) مراد از فحوى ( اللّهم بالفحوى ) در پايان متن چيست ؟ قياس اولويّت است كه در اصطلاح اصولى به ( لحن الخطاب ) تعبير مىشود . ( * ) تقريب فحوى در مسئله مورد بحث چيست ؟ اين است كه : 1 - خداى تعالى از روى رأفت و رحمت بندگانش را در امر معاش و معادشان مخذول و به خود وانگذارد . 2 - جهت رفع عذاب و گرفتارىهاى دنيوى آنچه را كه شايسته است آنها بدانند بر ايشان بيان نموده . پس عقاب اخروى را كه به مراتب شديدتر از عذاب دنيوى است ، بالاولوية ، قبل از بيان و اعلام احكام در حقّشان روا نمىداند . پس : حق اين است كه : اين آيهء شريفه مىتواند مثبت اصل برائت در شبهات . . . باشد .